“Deciphering the Devastation of Gangrene” ६ Reasons , लक्षणे, उपचार आणि प्रतिबंध

Gangrene म्हणजे काय ? तर ही एक वैद्यकीय परीस्थिती आहे जी शरीराच्या एखाद्या भागामध्ये रक्तपुरवठा कमी झाल्यामुळे किंवा पूर्णपणे बंद झाल्यामुळे पेशी मारून जातात.ही स्थिती सहसा हाताची बोटे, आणि हातपाय यांसारख्या अंगांवर परिणाम करते, अंतर्गत अवयव किंवा गॅस्ट्रोइंटेस्टाइनल ट्रॅक्टमध्ये देखील ही स्थिती होऊ शकते. ज्यामुळे शरीरातील पेशींचा मृत्यू होतो.जेव्हा शरीराच्या विशिष्ट भागाला रक्तपुरवठा खंडित होतो आणि पेशी मरतात तेव्हा असे होते. 

हाताची बोटे, पाय आणि हातपायांसह शरीराच्या कोणत्याही भागावर Gangrene चा परिणाम होऊ शकतो. हे पित्ताशय आणि आतड्यांसारख्या अंतर्गत अवयवांवर देखील परिणाम करू शकते.अनेक प्रकारचे गँगरीन आहेत.प्रत्येक प्रकारात वेगवेगळी कारणे आणि लक्षणे असतात आणि त्यासाठी वेगवेगळ्या उपचारांची आवश्यकता असते. या लेखात, आपण गॅंग्रीन म्हणजे काय, त्याची कारणे, लक्षणे, उपचार आणि प्रतिबंध याचा शोध घेऊ.

Understanding Gangrene

  • गॅंग्रीनची कारणे, लक्षणे, उपचार आणि प्रतिबंध याबद्दल जाणून घ्या.
  • चिन्हे कशी ओळखायची याबद्दल जाणून घ्या.
  • या गंभीर स्थितीचे प्रभावीपणे व्यवस्थापन कसे करावे ते शोधा.
  • गँगरीनचे प्रकार शोधा
  • गँगरीनचे उपचार,चाचण्या आणि निदान जाणून घ्या
Gangrene
Gangrene illustration showing tissue discoloration and swelling Image : Google

1 Gangrene – गँगरीन म्हणजे काय ?

Gangrene हा शब्द कधी तरी तुम्ही ऐकला असेल डिक्शनरी मध्ये बघितल्यास ‘ Death and decay of a part of the body ‘ अर्थात शरीराचा एखादा भाग सडणे किंवा मृत होणे असा गँगरीन या शब्दाचा अर्थ सांगितलेला आहे.

शरीर विविध इंद्रिय संस्थांच्या पेशीने बनले आहे. या सर्वांचा मूळ घटक पेशी आहे. पेशींना जिवंत राहण्यासाठी ऑक्सिजन तसेच ग्लुकोज व इतर पोषक पदार्थांची आवश्यकता असते. याचबरोबर चयापचयाद्वारे पेशीमध्ये तयार झालेले टाकाऊ पदार्थ पेशीतून बाहेर नेण्याची गरजही असते.

रक्ताभिसरण संस्था,श्वसन संस्था तसेच पचन संस्था व उत्सर्जन संस्था हेच काम करत असतात. सगळ्यात महत्त्वाची म्हणजे मज्जा तंतूच्या जाळ्याद्वारे मेंदूला एखाद्या स्नायू व अवयवाचे अस्तित्व जाणवत असते. उत्सर्जन संस्था यासाठीच कार्यरत असतात.स्नायू व अवयवाला मेंदू द्वारे आदेश पोचवण्याचे आणि तिथून मेंदूपर्यंत संदेश पोहोचवण्याचे काम मज्जातंतू करत असतात.

एखाद्या अपघातात इजा झाल्याने किंवा कोणत्या रोगांमध्ये हे मज्जा तंतु नष्ट झाले तर त्यांच्याशी संलग्न असलेले स्नायू व अवयव निष्क्रिय होतात.त्यांना रक्तपुरवठा केला जात नाही. जणू मेंदूच्या दृष्टीने ते भाग परके होऊन जातात. परिणामी स्नायूचा आकार लहान होणे, किंवा तो स्नायू  झडणे अशा गोष्टी होतात. काही रोगांमध्ये शरीरातील शुद्ध रक्त वाहून नेणाऱ्या रक्तवाहिन्यांवर दुष्परिणाम होऊन त्यातून रक्तपुरवठा कमी होऊ लागतो किंवा बंद होतो.

कधी कधी त्या अवयवातून हृदयाकडे अशुद्ध रक्त वाहून नेणाऱ्या  शिरांमध्ये  अडथळे निर्माण होऊन रक्त साचून राहते. धुम्रमान करण्याने होणाऱ्या Thromboangiitis obliterans या रोगात पायाला रक्तपुरवठा करणाऱ्या रक्तवाहिन्यावर परिणाम होऊन त्यातील परिणामी सुरुवातीला पायाची बोटे बधीर होतात. तेथील पेशी नष्ट होतात, बोटे कापावी लागतात. धूम्रपान चालूच ठेवल्यास कालांतराने पूर्ण पायाला Gangrene होऊन मांडीपासून पाय कापावाही लागू शकतो.

रक्तवाहिन्यात अचानक येणाऱ्या गुठळ्यांमुळे गॅंग्रीन होऊ शकतो. मधुमेहात हि काही वेळा गॅंग्रीन होऊ शकतो.  एखाद्या अवयवावर प्रचंड दाब पडल्यास किंवा तेथे गंभीर जंतू संसर्ग झाला तरीही गँगरीन होऊ शकतो. हातापायाची बोटे हात पाय किंवा आतड्यांच्या भागाचा गॅंग्रीन जास्त प्रमाणात आढळून येतात. एकूण गॅंगरीन होणे हा गंभीर प्रकार आहे हे तुमच्या लक्षात आले असेलच.

धुम्रपानाचे व्यसन टाळणे मधुमेहासारख्या रोगाचेतात्काळ निदान करून घेऊन नियमित उपचार घेणे तसेच डॉक्टरांच्या सल्ल्याप्रमाणे वागणे यामुळे उपचार करून गॅंग्रीन बरा करण्याची वेळच येणार नाही.तर ही एक गंभीर वैद्यकीय स्थिती आहे.ज्यामुळे शरीरातील पेशींचा मृत्यू होऊ होतो. जेव्हा शरीराच्या विशिष्ट भागाला रक्तपुरवठा खंडित होतो आणि तिथल्या पेशी मरतात तेव्हा असे होते.

हाताची बोटे, पाय आणि हातपायांसह शरीराच्या कोणत्याही भागावर गँगरीनचा परिणाम होऊ शकतो.हे पित्ताशय आणि आतड्यांसारख्या अंतर्गत अवयवांवर देखील परिणाम करू शकते. कोरडे गँगरीन, ओले गँगरीन आणि गॅस गॅंग्रीनसह अनेक प्रकारचे Gangrene आहेत.प्रत्येक प्रकारात वेगवेगळी कारणे आणि लक्षणे असतात आणि त्यासाठी वेगवेगळ्या उपचारांची आवश्यकता असते.

2 Gangrene –गँगरीन चे प्रकार ?

गँगरीन ही एक वैद्यकीय स्थिती आहे जी शरीराच्या एखाद्या भागाचा रक्तपुरवठ्याअभावी मृत्यू झाल्यास उद्भवते. दुखापत, संसर्ग किंवा अंतर्निहित आरोग्य स्थिती यासारख्या विविध कारणांमुळे रक्तपुरवठ्याची कमतरता असू शकते.

कोरडे गँगरीन:

या प्रकारच्या गँगरीनचा सहसा हातपायांवर परिणाम होतो आणि जेव्हा पेशींना होणारा रक्तपुरवठा खंडित होतो तेव्हा पेशींचा मृत्यू होतो. प्रभावित क्षेत्र कोरडे, काळे आणि सुकलेले दिसू लागते.

ओले गँगरीन:

ओले गॅंग्रीन सामान्यतः एखाद्या जखमेमध्ये किंवा दुखापतीमध्ये विकसित होणाऱ्या संसर्गामुळे होते. बाधित भागातून दुर्गंधी, सूज आणि स्त्राव तयार होतो.

गॅस गॅंग्रीन:

गॅस गॅंग्रीन हा एक दुर्मिळ परंतु गंभीर स्वरूपाचा Gangrene आहे जो गॅस निर्माण करणाऱ्या विशिष्ट जीवाणूंच्या संसर्गामुळे होतो.

या वायूमुळे प्रभावित पेशी सुजतात, रंग बदलतात आणि दुर्गंधी उत्सर्जित करतात. गॅस गॅंग्रीन ही एक वैद्यकीय आणीबाणी आहे ज्यासाठी त्वरित उपचार करण्याची आवश्यक असते.

अंतर्गत गँगरीन:

या प्रकारचा गँगरीन अंतर्गत अवयवांवर परिणाम करतो आणि जीवघेणा असू शकतो. हे सहसा आतड्यांसारख्या महत्त्वाच्या अवयवांना पुरवणाऱ्या रक्तवाहिन्यांमधील अडथळ्यांमुळे होते.

Gangrene
Gangrene illustration showing tissue discoloration and swelling Image : Google

3 गँगरीन ची कारणे

गॅंग्रीनची अनेक कारणे आहेत.

खराब रक्ताभिसरण: हे मधुमेह , परिधीय धमनी रोग किंवा एथेरोस्क्लेरोसिस सारख्या अंतर्निहित आरोग्य परिस्थितीमुळे होऊ शकते.

दुखापत: शरीराच्या विशिष्ट भागाला झालेल्या दुखापतीमुळे रक्तपुरवठा खंडित होऊ शकतो, ज्यामुळे गॅंग्रीन होऊ शकते.

संसर्ग: जिवाणू किंवा बुरशीजन्य संसर्गामुळे Gangrene होऊ शकते, विशेषत: कमकुवत रोगप्रतिकारक प्रणाली असलेल्या लोकांमध्ये.

शस्त्रक्रिया: शस्त्रक्रियेने काही वेळा शस्त्रक्रिया केलेल्या भागाला रक्तपुरवठा खंडित झाल्यास गॅंग्रीन होऊ शकते.

फ्रॉस्टबाइट: जास्त काळ थंड तापमानाच्या संपर्कात आल्याने ऊतींचे नुकसान आणि गॅंग्रीन होऊ शकते.

4 गँगरीनची लक्षणे

Gangrene ची लक्षणे स्थितीच्या प्रकारावर आणि तीव्रतेवर अवलंबून असतात.

  1. प्रभावित भागात वेदना
  2. त्वचेचा रंग मंदावणे
  3. सूज आणि कोमलता
  4. दुर्गंधीयुक्त स्त्राव
  5. ताप

5 गॅंग्रीनचे निदान

गॅंग्रीनचे निदान करण्यासाठी, डॉक्टर प्रभावित भागाची शारीरिक तपासणी करेल आणि काही चाचण्या करायला लावू शकतो.

इमेजिंग चाचण्या : क्ष-किरण, सीटी स्कॅन किंवा एम आर आय स्कॅन पेशींचे नुकसान किती प्रमाणात आहे हे निर्धारित करण्यासाठी वापरले जाऊ शकतात.

रक्त चाचण्या:  रक्ताच्या चाचण्यांमुळे अंतर्निहित आरोग्य स्थिती किंवा गँगरीनला कारणीभूत असणारे संक्रमण ओळखण्यात मदत होऊ शकते.

बायोप्सी:  गँगरीनचा प्रकार आणि त्यामुळे होणारे जीवाणू ओळखण्यासाठी प्रयोगशाळेतील चाचणीसाठी प्रभावित पेशींचा एक छोटा नमुना घेतला जाऊ शकतो.

6 गँगरीनचा उपचार Gangrene Treatment

गॅंग्रीनचा उपचार हा रोगाच्या प्रकारावर आणि तीव्रतेवर अवलंबून असतो.

गँगरीन प्रतिबंध

गँगरीन रोखण्याचा सर्वोत्तम मार्ग म्हणजे रक्ताभिसरण चांगले राखणे आणि जखमेची चांगली काळजी घेणे.

मधुमेह किंवा एथेरोस्क्लेरोसिस सारख्या अंतर्निहित वैद्यकीय परिस्थितींचे व्यवस्थापन.

धूम्रपान सोडणे.

सकस आहार घ्या आणि नियमित व्यायाम करा.

त्वचेला दुखापत टाळणे आणि कोणत्याही जखमा किंवा संक्रमणांवर त्वरित उपचार करणे.

दुखापत किंवा संसर्गाच्या लक्षणांसाठी नियमितपणे हातपाय तपासणे.

FAQ

प्रश्न 1 : गँगरीन ची लक्षणे काय असतात ?

  • शरीराचे काही भाग निळे किंवा काळे होतात.
  • सात ते चौदा दिवसात जखमा भरत नाहीत.
  • स्थानिक वेदना त्रासदायक आहे.
  • न समजलेला ताप बराच काळ टिकून राहतो.
  • जखमेतून रक्त किंवा पू वाहते.
  • जखमेतून एक अप्रिय गंध बाहेर पडतो.

 प्रश्न 2  : गँगरीन म्हणजे काय ?

  • शरीराचा एखादा भाग सडणे किंवा मृत होणे असा गँगरीन या शब्दाचा अर्थ सांगितलेला आहे.

Conclusion

गँगरीन म्हणजे काय ?  तर गँगरीन ही एक गंभीर वैद्यकीय स्थिती आहे जी उपचार न केल्यास जीवघेणी ठरू शकते. हे संक्रमण, खराब रक्ताभिसरण आणि पेशींचे नुकसान यासारख्या घटकांच्या संयोजनामुळे होते.संसर्गाचा प्रसार रोखण्यासाठी आणि संभाव्य जीव वाचवण्यासाठी लवकर निदान आणि त्वरित उपचार आवश्यक आहेत.

चांगले रक्ताभिसरण राखण्यासाठी पावले उचलून आणि जखमेच्या चांगल्या काळजीचा सराव करून, गँगरीन विकसित होण्याचा धोका कमी करणे शक्य आहे.याव्यतिरिक्त, जर तुम्हाला गॅंग्रीनची कोणतीही लक्षणे आढळल्यास, जसे की वेदना, किंवा एखाद्या टोकाला सूज येणे, त्यासाठी वैद्यकीय मदत घेणे महत्वाचे आहे.या लक्षणांकडे दुर्लक्ष केल्याने पेशींचे आणखी नुकसान होऊ शकते आणि गुंतागुंत होण्याचा धोका वाढू शकतो.

जर तुमची वैद्यकीय स्थिती असेल ज्यामुळे तुम्हाला गँगरीन होण्याचा धोका वाढतो, जसे की मधुमेह किंवा एथेरोस्क्लेरोसिस,तुमची स्थिती प्रभावीपणे व्यवस्थापित करण्यासाठी तुमच्या आरोग्य सेवा प्रदात्याशी जवळून काम करणे महत्वाचे आहे.

यामध्ये जीवनशैलीत बदल करणे समाविष्ट असू शकते जसे की निरोगी आहाराचा अवलंब करणे आणि नियमित व्यायाम करणे, तसेच डॉक्टरांनी सांगितलेली औषधे घेणे.

Read more: “Deciphering the Devastation of Gangrene” ६ Reasons , लक्षणे, उपचार आणि प्रतिबंध
Wet gangrene

गँगरीन म्हणजे काय ?

Tan Removal : बीच टॅनपासून free होण्यासाठी 3 घरगुती उपाय करून पहा.

 रोज रात्री अजगर सोबत झोपायची पण झाले काही असे…

Leave a comment

Amezing Fact Do You Know ? कुत्रा चावल्यावर माणूस पिसाळतो का ? Gautami Patil ने घेतली कोणाची पप्पी ? सबसे कातील गौतमी पाटील Education Fact : मोठ्या डोक्याची मुले खरचं जास्त बुद्धिमान असतात का ? कोड त्वचारोग Vitiligo (व्हिटिलिगो) म्हणजे काय? Incubators म्हणजे काय ?
Amezing Fact Do You Know ? कुत्रा चावल्यावर माणूस पिसाळतो का ? Gautami Patil ने घेतली कोणाची पप्पी ? सबसे कातील गौतमी पाटील Education Fact : मोठ्या डोक्याची मुले खरचं जास्त बुद्धिमान असतात का ? कोड त्वचारोग Vitiligo (व्हिटिलिगो) म्हणजे काय? Incubators म्हणजे काय ?